Ертөнцийн гурав

Оруулсан : Т. Мөнхбаяр 2009-03-30 16:44:41

Монголчууд бид энэ хорвоо ертөнцийн юмс үзэгдлийг ижил утга санаа, хэлбэр агуулгаар нь бүлэглэн ертөнцийн 3 хэмээх асар баялаг соёл, өвийг бидэнд үлдээсэн билээ. Ертөнцийн гурван цагаан Өсөхөд шүд цагаан Өтлөхөд үс цагаан Үхэхэд яс цагаан За залуусаа бусдыг нь нэмээд байгаарай

Сэтгэгдлүүд



  • Я. Ганболд 2009-03-30 17:15

    ertontsiin 3 dutuu...

    tengert bagana dutuu
    dalaid taglaa dutuu
    uuland busluur dutuu

  • Т. Мөнхбаяр 2009-03-31 10:55

    Ертөнцийн гурван Улаан
    Жавартай тэнгэрийн хаяа нэг улаан
    Жаргалтай хатны хацар нэг улаан
    Жалганд ургасан сухаанэг улаан

  • М. Ганзориг 2009-06-14 04:15

    Ертөнцийн гурван улаан юу вэ?

    Жавартай тэнгэрийн хаяа нэг улаан
    Жаргалтай хатны хацар нэг улаан
    Жартгай хүний нүд нэг улаан

    Жалганд ургасан сухай нэг улаан
    Жаварт гүйсэн үнэг нэг улаан
    Зуудаг нохойн жавьж нэг улаан

    Алсан малын цус нэг улаан
    Алаач хүний ганзага нэг улаан
    Хадтай газрын үнэг нэг улаан

    Ертөнцийн гурван хар юу вэ?

    Цасанд мөр нэг хар
    Цаасанд бичиг нэг хар
    Зарганд үг нэг хар

    Дэнгүй байшин нэг хар
    Дэвүүргүй будаа нэг хар
    Сүүгүй цай нэг хар

    Тостойгоос тогоо нэг хар
    Билэгтэйгээс бэх нэг хар
    Амттайгаас архи нэг хар хэхэх

    Айраг цагаанаас гарч байвч архи нэг хар
    Арчиж зүлгэж байвч тогоо нэг хар
    Алт мөнгөөр чимж байвч үс нэг хар

    Өөх тосоор чимэвч тогоо нэг хар
    Од мичдээр чимэвч шөнө нэг хар
    Алт мөнгөөр чимэвч үс нэг хар

    Айраг нь цагаан боловч архи нь хар
    Цас нь цагаан боловч ус нь хар
    Цаас нь цагаан боловч бичиг нь хар

    Ертөнцийн гурван дутуу

    Уул бүслүүргүй нэг дутуу
    Далай таглаагүй нэг дутуу
    Тэнгэр баганагүй нэг дутуу

    Ертөнцийн гурван олон

    Худалч хүний нээрээ нь олон
    Хуурамч хүний хөөрхий нь олон
    Хуудуу хүний за нь олон

    Өдрийн хоолонд эзэн олон
    Өнчин хүнд ноён олон
    Эцсэн моринд ташуур олон


    (Сурагчийн номын сан, "Монгол Ардын Оньсого-II", Ц.Өлзийхутаг эмхтгэв. Цуврал 7 дэвтрийн 2 дугаар дэвтэр
    Улаанбаатар-1989)

  • Д. Бямбаахүү 2010-08-31 09:23

    АРИУН
    Ургаж байгаа арц нэг ариун
    Уугиж байгаа хүж нэг ариун
    Урсаж байгаа ус нэг ариун

    Эх хүний сэтгэл нэг ариун
    Эх орончийн зүтгэл нэг ариун
    Энх тайвны үйлс нэг ариун

    БАГА
    Өвс ургасан нуур бага
    Эрээгүй эхнэр бага
    Ахлагчгүй албат бага

    БАРААН
    Малгүй айлын хот нэг бараан
    Өнчин хүний элэг нэг бараан
    Эрдэмгүй хүний тархи нэг бараан

    БАРДАГ
    Зуудаг нохой шүдээ бардаг
    Зусарч хүн үнээ бардаг
    3уйрган хүн зулгаа бардаг

    БАРДАМ
    Хад сайтын үнэг бардам
    Хадам сайтын хүргэн бардам
    Ноён сайтын албат бардам
    Нохой сайтын хот бардам

    БАЯН
    Эрдэм ном дээд баян
    Үр хүүхэд дунд баян
    Эд хөрөнгө адаг баян

    Газар усаар баян
    Тэнгэр одоор баян
    Далай усаар баян

    Эрдэмтэй хүн нэг баян
    Өргүй хүн нэг баян
    Хүүхэдтэй хүн нэг баян

    Дэлхий өвсөөр баян
    Далай загасаар баян
    Дээдэс (огторгуй) одоор баян

    Далай лам жанчаар баян
    Дайтуу хот зоосоор баян
    Хөх тэнгэр одоор баян
    Хөрст дэлхий үндсээр баян

    БЭЭРЭГ
    Үүрээ засдаггүй шувуу бээрэг
    Өвлөө мартсан аж ахуй бээрэг
    Өтөг бууцгүй мал бээрэг

    БЭРХ
    Замгүй давааг давахад бэрх
    Зангилсан үгийг тайлахад бэрх
    Зааны соёог залахад бэрх

    Чулуун дээр ногоо ургуулахад нэг бэрх
    Усан дээр гал түлэх нэг бэрх
    Үхрийн эвэр дээр цас тогтох нэг бэрх

    БУГ
    Харамч эм гэрийн буг
    Хавтгай түлээ галын буг
    Хагсан ховоо худгийн буг

    БОЛГООМЖИТ
    Голио үөр ирэхийг болгоомжлон өндөрт гарч зогсоно
    Тогоруу дэлхий цөмөрхийг болгоомжлон сэм сэм алхална
    Мэлхий тэнгэр унахыг болгоомжлон дээшээ харж хэвтэнэ

    ДАВХРАГАТАЙ
    Өндөр тэнгэр үүлэн давхрагатай
    Өвсөн дэлхий цасан давхрагатай
    Өргөн далай мөсөн давхрагатай

    ДОГШИН
    Өндөр дээрээс унасан чулуу нэг догшин
    Эмээлээ туйлсан морь нэг догшин
    Эхнэрээ голсон хархүү нэг догшин
    Эрэг уруу буусан ус нэг догшин

    ДӨТ
    Сарны гэрэлд нар дөт
    Насны туршид хань дөт
    Ноёны хэрэгт боол дөт

    ДУНД
    Сал, онгоцноос салбал далайн дунд
    Саадаг нумнаас салбал дайсны дунд
    Сайн мориноос салбал талын дунд

    ДУТУУ
    Уул бүслүүргүй нэг дутуу
    Далай таглаагүй нэг дутуу
    Тэнгэр баганагүй нэг дутуу
    ГАЙХАМШИГ
    Yйлэнд уран гайхамшиг
    Yгэнд цэцэн гайхамшиг
    Дайнд баатар гайхамшиг
    Далайд усч гайхамшиг
    Номд мэргэн гайхамшиг
    Нойронд сэргэг гайхамшиг

    ГАДНА
    Харьд очдогоороо хүүхэн гадна
    Хал үздэгээрээ гар гална
    Хар нүднээс хөмсөг гадна

    ГАЛЗУУ
    Өвсөнд орсон түймэр нэг галзуу
    Эмээлээ хөглүүлсэн морь нэг галзуу
    Эргээ хальсан ус нэг галзуу

    ГАШУУН
    Нуурын давс нэг гашуун
    Уулын сармис нэг гашуун
    Далайн ус нэг гашуун

    ГЭМШИЛ
    Нумгүй явбал ан дээр гэмшил
    Номгүй лам хурал дээр гэмшил
    Үйлгүй хүүхэн өгсөн газарт гэмшил

    ГҮН
    Их далайн ёроол гүн
    Эрдэмтэй хүний санаа гүн
    Энх төрийн бодлого гүн

    ЗОВДОГ
    Үхэр туусан хүн хүрэн хүртлээ зовдог
    Үр муут хүн үхэн үхтэлээ зовдог
    Үндэс муут мод унан унатлаа зовдог

    ИХ (ЭХ)
    Амьтны их-загас
    Идээний их-цай
    Эдийн их-хадаг
    Гэрийн их-урц

    ИХТЭЙ
    Гахай -идэш ихтэй
    Могой -уур ихтэй
    Тахиа -тачаал ихтэй

    МУРУЙ
    Урсгал ус нэг муруй
    Ургаа мод нэг муруй
    Урт зам нэг муруй

    НОГООН
    Усанд замаг ногоон
    Хаданд хаг (хөгц) ногоон
    Дэлхийд ногоо ногоон

    Хад нь хар ч хагд нь ногоон
    Элэг нь хар ч цөс нь ногоон
    Ус нь хар ч замаг нь ногоон

    Хаданд хөгц ногоон
    Шүрэнд номин ногоон
    Усанд замаг ногоон

    Тагт ургасан арц ногоон
    Тайгад ургасан хуш ногоон
    Талд ургасан зээргэнэ ногоон

    Ургаж байдаг ногоо ногоон
    Усанд байдаг замаг ногоон
    Гэзгэнд байдаг оюун ногоон
    Гэдсэнд байдаг цөс ногоон

    ОЛДДОГГҮЙ
    Хаднаас хальж үхсэн хаг шаазгайн мах нэг олддоггүй
    Модноос унаж үхсэн морин шоргоолжны мах нэг олддоггүй
    Хийдэд суугаад турж үхсэн гэлэнгийн мах нэг олддоггүй

    ОЛОН
    Худалч хүний нээрээ нь олон
    Хуурамч хүний хөөрхий нь олон
    Хуудуу хүний за нь олон

    Залхуу хүнд шалтаг олон
    Залгаж хэрэглэхэд үг олон
    Залуу бэрд хань олон

    Эцсэн моринд ташуур олон
    Ядарсан эрд ноён олон
    Өдрийн хоолонд эзэн олон
    Өнчин хүнд ноён олон

    Сайн хүнд тал олон
    Муу хүнд ял олон
    Сайн явахад садан олон
    Саар явахад дайсан олон

    ӨМХИЙ
    Үхэр шарын хамар өмхий
    Үлээсэн гүзээний дотор өмхий
    Үхсэн малын хүүр өмхий

    ӨШӨӨТЭЙ
    Үнэн үг хэлсэн хүнд хүн өшөөтэй
    Үхэр унасан хүнд нохой өшөөтэй
    Улай татсан газарт үхэр өшөөтэй

    САЙХАН
    Зөөж буухад зүлэг сайхан
    Зөвлөж ярьхад аав сайхан
    Эргэж буухад ээж сайхан
    Эргүүлэн мөлжихөд хүзүү сайхан

    Жигдэрсэн оддын дунд сар сайхан
    Жигүүртэн шувуудын дунд тогос сайхан
    Зэрэглэж ургасан моддын дунд галиварваасан сайхан

    Арван тавны сар сайхан
    Атар газрын цэцэг сайхан
    Аав ээжийн сургаал сайхан

    Аваагүй байхад авгай сайхан
    Алаагүй байхад үнэг сайхан
    Амсаагүй байхад архи сайхан
    Унаагүй байхад морь сайхан

    САЙН
    Далайд усч-сайн
    Нойронд сэргэг-сайн
    Номонд мэргэн-сайн

    ТАНСАГ
    Агаарт байдгаас сар тансаг
    Дэлхийд байдгаас цэцэг тансаг
    Араатанд байдгаас арслан тансаг

    МАГТАНА
    Эрхэм тэнэг морио магтана
    Дунд тэнэг эхнэрээ магтана
    Адгийн тэнэг биөэ магтана

    ТОМ
    Оосор бүчгүйгээс орчлон том
    Оёор оломгүйгээс далай том
    Орой хязгааргүйгээс огторгуй том

    ТҮЛХҮҮР
    Эрдмийн түлхүүр багш
    Амьдралын түлхүүр агаар
    Ажиллахын түлхүүр ухаан (арга)

    ТУС
    Төрөхөд халамжлахьн тус
    Өсөхөд сувилахын тус
    Үхэхэд яс барихын тус

    ҮГҮЙ
    Элэг бүтэн хүн үгүй
    Мөчир бүтэн мод үгүй
    Үс бүтэн толгой үгүй

    Худгийн ёроолд загас үгүй
    Хууч үгэнд худал үгүй
    Хөндий тэнгэрт шат үгүй

    ҮНЭГҮЙ
    Хуралд номгүй банди үнэгүй
    Хуриманд хувцасгүй хүүхэн үнэгүй
    Худалдаанд шүдгүй тэмээ үнэгүй

    ҮНЭН
    Төрсний эцэст үхэх үнэн
    Хураасны эцэст үгүйрэх үнэн
    Хурсны эцэст тарах үнэн

    УЛААН
    Жавартай тэнгэрийн хаяа улаан
    Жаргалтай хатны хацар улаан
    Жартгай хүний нүд улаан

    Тэнзэн малгайны залаа улаан
    Тэргүүн тайжийн жинс улаан
    Жаран сайдын залаа улаан
    Зуудаг нохойн ам улаан
    Зуудаг буурын шил улаан
    Алсан малын цус улаан
    Алаач хүний ганзага улаан
    Хадтай газрын үнэг улаан
    Модтой газрын зодог улаан

    Жалганд ургасан сухай нэг улаан
    Жаварт гүйсэн үнэг нэг улаан
    Зуудаг нохойн жавж нэг улаан

    УРТ
    Худалч хүний хэл нь урт
    Хулгайч хүний гар нь урт

    ХАЧИН
    Алгандаа хөхтэй арслан нэг хачин
    Амаа байтал шилээрээ дугардаг голио нэг хачин
    Амрагын дээд аав, ээж хоёр золгодоггүй нэг хачин

    Мэлхийн мээм (хөх) нүдэндээ байдаг нэг хачин
    Аалзны мээм нуруундаа байдаг нэг хачин
    Зааны мээм тавгандаа байдаг нэг хачин

    Могой амаараа өндөглөдөг нь нэг хачин
    Нохой босоогоороо суугаа нь өндөр нэг хачин
    Заан тавгандаа мээмтэй нь нэг хачин

    ХАГАС
    Унтах гэдэг үхэхийн хагас
    Унгах гэдэг бол баахын хагас
    Уурлах гэдэг галзуурахын хагас

    ХАЙРАН
    Учир мэдэхгүй хүнд үг хайран
    Үнэр мэдэхгүй хүнд зандан хайран
    Үзээд мэдэхгүй хүнд эд хайран

    ХАР
    Цасанд мөр хар
    Цаасанд бичиг хар
    Зарганд үг хар

    Дэнгүй байшин нэг хар
    Дэвүүргүй будаа нэг хар
    Сүүгүй цай нэг хар
    Сүжиггүй санаа нэг хар

    Тостойгоос тогоо хар
    Билэгтэйгээс бэх хар
    Амттайгаас архи хар

    Айраг цагаанаас гарч байвч архи нэг хар
    Арчиж зүлгэж байвч тогоо нэг хар
    Алт мөнгөөр чимж байвч ус нэг хар

    Өөх тосоор чимэвч тогоо хар
    Од мичдээр чимэвч шөнө хар
    Алт мөнгөөр чимэвч ус хар

    Айраг нь цагаан боловч архи нь хар
    Цас нь цагаан боловч ус нь хар
    Цаас нь цагаан боловч бичиг нь хар

    Ачтай тустай боловч номын үсэг хар
    Ангаа цангаа тайлавч ус хар
    Арван тавны боловч шөнө хар

    ХАРАМЧ
    Өндгөө дарсан бүргэд нэг харамч
    Өөх зуусан үнэг нэг харамч
    Өөдтэй яваа лам нэг харамч

    ХАРАНХУЙ
    Номгүй бандийн цээж харанхуй
    Хоньгүй айлын хот харанхуй
    Хойшоо харсан нүх харанхуй

    Эрдэмгүй хүн харанхуй
    Саргүй шөнө харанхуй
    Хоньгүй хот харанхуй

    Үүрийн харанхуй
    Үдшийн харанхуй
    Үхэхийн харанхуй

    ХАРШ
    Шивнээ үг нөхөрт харш
    Шиврээ бороо дээлд харш
    Их санаа биөнд харш
    Эсгий хавтага ташаанд харш

    Наадам үг намд харш
    Навтгар нохой хормойд харш
    Нарны гэрэл толинд харш

    Их мөнгө аминд харш
    Их хөрөнгө эзэндээ харш
    Өндөр хашаа малд харш

    ХЭЛТГИЙ
    Эрхтний зүйлээс чих нэг хэлтгий
    Эдийн зүйлээс домбо нэг хэлтгий
    Эрдэнийн зүйлээс дун нэг хэлтгий

    ХЭНЗ
    Оройтож цацсан тариа хэнз
    Өтөлсөн хойно тэжээсэн хүүхэд хэнз
    Хадсан өвснөөс ургасан ногоо хэнз

    ХЭЦҮҮ
    Үөрлэн шуугих нь ус хэцүү
    Дүрэлзэн асах нь түймэр хэцүү
    Эрчлэн хийсэх нь салхи хэцүү

    Эвдэхэд тэнгэр хэцүү
    Элдэхэд арьс хэцүү
    Тоолоход од хэцүү
    Туулахад тал хэцүү
    Туухад гахай хэцүү

    ХЭВРЭГ
    Эгнэгт батгүйн тул энэ нас хэврэг
    Үүрд ханилахгүйн тул амраг садан хэврэг
    Эцэстээ барагдахын тул эд хөрөнгө хэврэг

    ХИНШҮҮ
    Нурамны хиншүү-хар хиншүү
    Махны хиншүү-улаан хиншүү
    Сүүний хиншүү-цагаан хиншүү

    ХӨХ
    Уудам дэлхийн тэнгэр нэг хөх
    Унтрах галын дөл нэг хөх
    Урсах голын ус нэг хөх

    ХӨНДИЙ
    Үлээхэд гүзээ хөндий
    Үргэхэд мал хөндий
    Өмсөхөд хөвөн хөндий

    ХӨНГӨН
    Урсахад ус хөнгөн
    Хийсэхэд өд хөнгөн
    Өргөхөд өвс хөнгөн

    Авгайгүй тавнан нэг хөнгөн
    Аягагүй алчуур нэг хөнгөн

    ХӨӨРХИЙ
    Үхтэлээ зодуулсан боол нэг хөөрхий
    Өлсөж уйлсан хүүхэд нэг хөөрхий
    Өнчин хоцорсон ботго нэг хөөрхий

    ХӨӨРХӨН
    Бой нь арилсан хүүхэд хөөрхөн
    Боривоо нээсэн гөлөг хөөрхөн
    Босож тэнцэж байгаа унага хөөрхөн

    Дээшээ дэрвэж байгаа хүүхэд нэг хөөрхөн
    Боривноосоо боссон гөлөг нэг хөөрхөн
    Махаа гүйцсэн унага нэг хөөрхөн

    Балчир хүүхэд нэг хөөрхөн
    Бариагүй унага нэг хөөрхөн
    Борви нь тэнийгээгүй гөлөг нэг хөөрхөн

    Баярлаж дэгдсэн унага хөөрхөн
    Баацганаж гүйсэн хүүхэд хөөрхөн
    Бараан дээр гарсан ишиг хөөрхөн

    ХОЛ
    Эцсэн моринд газар хол
    Эв муутад нөхөр хол
    Өлссөн хүнд өдөр хол

    Үхэртэй хүнд газар хол
    Үхсэн хүнд дэр хол
    Үгүйрсэн хүнд юм хол

    Хашин моринд газар хол
    Харамч хүнд хань хол
    Үхсэн хүнд нар хол

    ХООСОН
    Барьж тавьж байвч зүүд хоосон
    Барайж ирийж байвч зэрэглээ хоосон
    Бахирч цахирч байвч цуурай хоосон

    Хөдлөх харагдах боловч зэрэглээ хоосон
    Хөөрөх ярих боловч цуурай хоосон
    Хөнөөх тэмцэх боловч зүүд хоосон

    ХҮНД
    Тулаад өргөхөд чулуу хүнд
    Тухлаад ирсэн ураг хүнд
    Таньж суусан янаг хүнд

    ХУДАЛ
    Тэхийн эвэр тэнгэрт хүрнэ гэдэг нэг худал
    Тэмээн сүүл газарт хүрнэ гэдэг нэг худал
    Тэнэг хүн ноён сууна гэдэг нэг худал

    Нэхий чирэх өвсгүй гэдэг нэг худал
    Шувуу суух хадгүй гэдэг нэг худал
    Хялгас багтах нүхгүй гэдэг нэг худал

    ХУРДАН
    Салхитай тэнгэрийн үүл (нэг) хурдан
    Саруул ухаантын санах (нэг) хурдан
    Сайн морины давхих (нэг) хурдан

    Зээ гэхэд морь хурдан
    Зэрэгцээд очиход зээр хурдан
    Туу гэхэд нохой хурдан
    Тулаад очиход туулай хурдан

    Харавсан сум нэг хурдан
    Харсан нүд нэг хурдан
    Санасан санаа нэг хурдан

    Хүлэг морины хөл нэг хурдан
    Хурц хүний санаа нэг хурдан
    Хөшүүн нумны сум нэг хурдан

    ХУРЦ
    Үхэх хүний нүд хурц
    Үгүйрэх хүний шүд хурц
    Үүлэн чөлөөний нар хурц

    Гөлгөн нохойн шүд хурц
    Зуны бугын эвэр хурц
    Үхэх хүний нүд хурц


    ЦАГААН
    Өсөхөд шүд нэг цагаан
    Өтлөхөд үс нэг цагаан
    Үхсэн хойно яс нэг цагаан

    Эрднийн зүйлээс дун нэг цагаан
    Эвэртний зүйлээс гөрөөс нэг цагаан

    Энтэй зүйлээс эсгий нэг цагаан
    Эвдэрдэг зүйлээс яс нэг цагаан

    ЦЭГЦ
    Сая буусан бэр нэг цэгц
    Нуурт суусан нугас нэг цэгц
    Хүлэг морины дэл нэг цэгц

    ЦЭМЦГЭР
    Үүлээ хөөсөн тэнгэр нэг цэмцгэр
    Үнсээ гаргасан тулга нэг цэмцгэр
    Үсээ самнасан авгай нэг цэмцгэр

    Үнсээ гаргасан тулга цэмцгэр
    Үсээ самнасан авгай цэмцгэр
    Үүдээ сөхсөн гэр цэмцгэр

    ЦЭНХЭР
    Холоос харагдаж байгаа уул нэг цэнхэр
    Хонхорт байгаа ус нэг цэнхэр
    Хорвоод байгаа тэнгэр нэг цэнхэр

    ЦООХОР
    Өндөг харагчийн нүүр цоохор
    Өвөл цагийн уул цоохор
    Үлдээж уншигчийн мэдлэг цоохор

    ЦООРХОЙ
    Орох тэнгэрийн орой цоорхой
    Орсон буурын шил ноорхой
    Ой болоогүй хүүхдийн зулай цоорхой
    Охин хүний чих цоорхой

    Ороолон шулмасын толгой цоорхой
    Олгонуудын хүүхдийн зулай цоорхой

    ЧИМЭГ
    Сайхан хүүхэн гэрийн чимэг
    Сайн морь эрийн чимэг
    Сагсгар мод уулын чимэг

    Тэмээ говийн чимэг
    Тэрэг хотын чимэг
    Сахал эрийн чимэг

    ШАР
    Эрдэнэд алт нэг шар
    Эдэнд жанч нэг шар
    Идээнд уураг нэг шар

    Огторгуйн дунд шар шар
    Олны дунд хувраг шар

    Шаагиж хурдаг шашин нэг шар
    Шаралж харагддаг алт нэг шар
    Огторгуйд байдаг нар нэг шар
    Орчлонд байдаг дэлхий нэг шар

    ШАРАВГАНУУР
    Хоол горьдсон хав шаравгануур
    Хов горьдсон хутгагч шаравгануур
    Хувь горьдсон бялдууч шаравгануур

    ШИРҮҮН
    Төрд элч ширүүн
    Төмөрт хуурай ширүүн
    Төхөмд зараа ширүүн

    Замаар явсан зараа ширүүн
    Зарилгаар явсан элч ширүүн

    Төрлөө мэддэггүй нохой ширүүн
    Төмөрт явдаг хуурай ширүүн

    Хөгширсөн үхрийн хэл нэг ширүүн
    Хаднаас гарсан хайрга нэг ширүүн
    Хааны тогтоосон хууль нэг ширүүн

    ШИВШИГ
    Аманцар морь авын шившиг
    Аальгүй авгай гэрийн шившиг
    Хэрүүлч хүн хээрийн шившиг

    Муу эмээл морины шившиг
    Муу эм гэрийн шившиг
    Муу нохой хотны шившиг

    ЯНАГ
    Баян хүнд худалдаачин янаг
    Бааран хүнд нохой янаг
    Ховч хүнд ноён янаг

    ЯНШАА
    Хасаг тэрэг замын яншаа
    Хатсан ховоо худгийн яншаа
    Хөгшин нохой хотны яншаа

    Хөдлөхгүй төхник хашааны яншаа
    Хүмүүжилгүй хүн хөгжлийн яншаа
    Хүнд сурталтан нийгмийн яншаа

  • Д. Бямбаахүү 2010-08-31 09:33

    Арван тавны сар нэг сайхан
    Атар газрын цэцэг нэг сайхан
    Аав ээжийн сургаал нэг сайхан

    Эрдэм ном дээд баян
    Үр хүүхэд дунд баян
    Эд хөрөнгө адаг баян

    Сал онгоцноос салбал далайн дунд
    Саадаг нумнаас салбал дайсны дунд
    Сайн мориноос салбал талын дунд

    Цасанд мөр хар
    Цаасанд бичиг хар
    Зарганд үг хар

    Эрдэнэд алт нэг шар
    Эдэд жанч нэг шар
    Идээнд уураг нэг шар

    Шивнээ үг нөхөрт харш
    Шиврээ бороо дээлэнд харш
    Их санаа биед харш

    Унтах үхэхийн хагас
    Унгах баахын хагас
    Уурлах галзуурахын хагас

    Баян хүнд худалдаачин янаг
    Бааран хүнд нохой янаг
    Ховч хүнд ноён янаг

    Тэхийн эвэр тэнгэрт хүрнэ гэдэг нэг худал
    Тэмээн сүүл газарт хүрнэ гэдэг нэг худал
    Тэнэг хүн ноён сууна гэдэг нэг худал

    Ой сайтай хүн нэг цовоо
    Онгон талын туурайтан нэг цовоо
    Онц сурдаг хүүхэд нэг цовоо

    Ахмадын үгийг сонсдоггүй бол нэг муу
    Аав ээжээ асардаггүй бол нэг муу
    Ажил хөдөлмөр эрхэлдэггүй бол нэг муу

    Оосор бүчгүйгээс орчлон том
    Оёор оломгүйгээс далай том
    Орой хязгааргүйгээс огторгуй том

    Хаднаас хальж үхсэн хаг шаазгайн мах нэг олддоггүй
    Модноос унасан морин шоргоолжны мах нэг олддоггүй
    Хийдэд суугаад турж үхсэн гэлэнгийн мах нэг олддоггүй

    Үхэртэй хүнд газар хол
    Үгүйрсэн хүнд юм хол
    Үхсэн хүнд дэр хол

    Нумгүй явбал ав дээр гэмшил
    Номгүй лам хурал дээр гэмшил
    Үйлгүй хүүхэн өгсөн газар гэмшил

    Төрөхөд халамжлахын тус
    Өвдөхөд сувилахын тус
    Үхэхэд яс барихын тус

    Харамч эм гэрийн буг
    Хавтай түлээ галын буг
    Хатсан ховоо худгийн буг

    Эрэг рүү буусан ус нэг догшин
    Эмээлээ хөглүүлсэн морь нэг догшин
    Эхнэрээ голсон хархүү нэг догшин

    Сая буусан бэр нэг цэгц
    Нуурт буусан нугас нэг цэгц
    Хүлэг морины дэл нэг цэгц

    Уул бүслүүргүй нэг дутуу
    Далай таглаагүй нэг дутуу
    Тэнгэр баганагүй нэг дутуу

    Худгийн усанд загас үгүй
    Хууч үгэнд худал үгүй
    Хөндий тэнгэрт шат үгүй

    Хууран мэхлэгч үнэгтэй ижил
    Хувхай мод хадтай ижил
    Хуншгүй хүн хөгцтэй ижил

    Худалч хүний нээрээ олон
    Хуурамч хүний хөөрхий олон
    Хуудуу хүний за олон

    Хөгширсөн үхрийн хэл нэг ширүүн
    Хаднаас гарсан хайрга нэг ширүүн
    Хааны тогтоосон хууль нэг ширүүн

    Аманцар морь авын шившиг
    Аальгүй авгай гэрийн шившиг
    Хэрүүлч хүн хээрийн шившиг

    Чулуун дээр ногоо ургуулах нэг бэрх
    Усан дээр гал түлэх нэг бэрх
    Үхрийн эвэр дээр цас тогтоох нэг бэрх

    Үхэргүй хүн намрын цагт гутамшиг
    Үргүй хүн үхэхийн цагт гутамшиг
    Эрдэмгүй хүн номын газар гутамшиг

    Хоол ихэдвэл бөөлжис балай
    Хог ихэдвэл новш балай
    Хов ихэдвэл хэрүүл балай

    Муу муудаа бар
    Муур хулганадаа бар
    Муна гадсандаа бар

    Төмөр болд хатуу боловч удаандаа элэгдэж барагдах
    Тэргэл нар том боловч удаандаа шатаж барагдах
    Тэрэгний тэнхлэг бөх боловч удаандаа тасарч барагдах

    Ус байваас замаг байна
    Уул байваас зам байна
    Ухаантан байваас засаг байна

    Уул хэдий өндөр боловч оргилтой байх
    Далай хэдий гүн боловч ёроолтой байх
    Тал хэдий уудам боловч хөвөөтэй байх

    Үнэн үгэнд худал байхгүй
    Үхрийн эвэрт цас байхгүй
    Өмх модонд хавч байхгүй

    Авир зангаа засахгүй бол нэрээ барах нь холгүй
    Ашиг хөрөнгөө аривлахгүй бол юмаа барах нь холгүй
    Архи дарсаа болихгүй бол амиа алдах нь холгүй

    Үл ханах ховдог санаатан эд малд баярлах
    Үлэмж дээд ихэс дээдэс үнэн номоор явбал баярлах
    Үргэлж хөөрөмхий онгироо зант хүн мэдвээс баярлах

    Өсч буй хөвгүүнд өс битгий бод
    Өтөлж буй хүнд өр битгий тавь
    Өшиж буй хүнд сэрэмж битгий алд

    Үнсээ битгий өвстэй газар асга
    Үхрээ битгий шүлхийтэй газар бэлчээ
    Өвөлжөөгөө битгий жавартай газар барь

    Сохор үхэрт худаг бүү үзүүл
    Солиотой хүнд хутга бүү бариул
    Согтуу хүнд архи бүү хундагал

    Алхахаасаа урьд гүйхийг бодох
    Амтлахаасаа урьд цадахыг бодох
    Авлахаасаа урьд өвчихийг бодох

    Оёхоосоо урьд гоёхыг бодох
    Олохоосоо урьд зарахыг бодох
    Оочихоосоо урьд залиглахыг бодох

    Аавыгаа санавал авгыгаа бод
    Ээжийгээ санавал нагацыгаа бод
    Ахыгаа санавал бэргэнээ бод

    Эрдэм багатын бодлого богино
    Энэрэл муутын нас богино
    Эмээл муутын ганзага богино

    Баян бүхэн өглөгч биш
    Баатар бүхэн мөнх биш
    Багш бүхэн эрдэмт биш

    Зам бүхэн шулуун биш
    Жуумалзсан бүхэн нөхөр биш
    Зөрсөн бүхэн дайсан биш

    Зурам том ч тарвага биш
    Зул гэрэлтэй ч нар биш
    Зураг сайхан ч бурхан биш

    Бартаа сайтын үнэг бардам
    Багш сайтын шавь бардам
    Барлаг сайтын ноён бардам

    Бэр сайт хадам бардам
    Билүү сайт хутга бардам
    Бэлчээр сайт мал бардам

    Хөх тэнгэр үүлсээр баян
    Хөрст газар үндсээр баян
    Хөлгүй далай загасаар баян

    Агсам моринд амар заяа алга
    Ааштай хүнд аз жаргал алга
    Ажилч хүнд амсхийх зав алга

    Зовлон олон бол сэтгэл амаргүй
    Зүүд олон бол зүрх амаргүй
    Зоос олон бол санаа амаргүй

    Атаат дайснаа дарвал төгс баяр
    Ахан дүүсээрээ цуглавал тэргэл баяр
    Ахин нас нэмбэл буянтай баяр

    Итгэсэн бүхэн анд биш
    Инээсэн бүхэн жаргалан биш
    Ичсэн бүхэн шившигтэй биш

    Нэрсэн бүхэн охь биш
    Мэдсэн бүхэн эрдэм биш
    Мэлзсэн бүхэн үнэн биш

    Хүлгийн сайн эмээлдээ биш
    Хүний сайн зүсэндээ биш
    Хөрөнгийн сайн өнгөндөө биш

    Эдтэй болгон баян биш
    Эвтэй болгон нөхөр биш
    Эрхтэй болгон ноён биш

    Цолд хүрэх бөхийн бах
    Чоно агнах авын бах
    Цойлж тодрох эрдмийн бах

    Ажилсаг хүний хөлс арвин
    Аманцар хүний шүлс арвин
    Айрагчин хүний шээс арвин

    Албат боолд ноён арвин
    Аргалын шаранд эзэн арвин
    Алт мөнгөнд бузар арвин

    Харамч хүнээр сан бүү бариул
    Хатуу түшмэлээр хууль бүү бариул
    Хашир ноёноор тамга бүү бариул

    Тоо мэдэхгүй хүнд данс бүү бариул
    Томоо муутай хүнд тамга бүү бариул
    Тооцоо муутай хүнд сан бүү бариул

    Чанар сайтай хүний ам нэг бат
    Чармайлт сайтай ламын эрдэм нэг бат
    Цээж сайтай мэргэдийн мэдлэг нэг бат

    Бат чин зоригоор номын шимийг авах
    Бахдах сайхан үгээр мэргэдийн эрдмийг авах
    Баярт сайхан царайгаар олны дурыг авах

    Дээл нэг захтай байдаг
    Гэр нэг өрхтэй байдаг
    Хүн нэг тэргүүнтэй байдаг

    Ус нэг эхтэй байдаг
    Уд нэг угтай байдаг
    Учир нэг шалтагтай байдаг

    Хүлгээс сайн хүлэг байдаг
    Хүмүүсээс сайн хүн байдаг
    Хөрөнгөнөөс сайн хөрөнгө байдаг

    Хөхөрч байгаа уулын цаана бас уул байдаг
    Хөндөлсөж байгаа усны цаана бас ус байдаг
    Хүсч байгаа хүслэнгийн цаана бас хүслэн байдаг

    Оёдог нь байхад урдаг нь байдаг
    Олдог нь байхад үрдэг нь байдаг
    Онгирдог нь байхад номхруулдаг нь байдаг

    Цаг цагаараа байдаггүй
    Цас хүнгараараа байдаггүй
    Цахилдаг хөхөөрөө байдаггүй

    Эцэг эхгүй хүний гуниг нэг бараан
    Эрдэм номгүй хүний цээж нэг бараан
    Эрдэнэт сүрэггүй айлын хот нэг бараан

    Хүн залуугаараа байдаггүй
    Хүлээс чангаараа байдаггүй
    Хүлэг унагаараа байдаггүй

    Зураач хүний будаг арвин
    Зусарч хүний балаг арвин
    Зурхайч хүний төөрөх арвин

    Навч зулгаавал дахин нахиалах цаг байдаг
    Нар шингэвэл дахин мандах цаг байдаг
    Нас барвал дахин мэндлэх цаг байдаг

    Хандгайн чөмөг тогоонд багтахгүй
    Хайнагийн шар аралд багтахгүй
    Харийн хүн хойморт багтахгүй

    Олонд тус хүргэгчийн бие амар
    Олз гарз үл бодогчийн эдлэл амар
    Осол мууг тэвчигчийн санаа амар

    Сэтгэлийг хөгжөөх нь дууны аяс
    Санааг баясгах нь хөгжмийн аяс
    Салхийг урих нь исгэрээний аяс

    Морийг унан унасаар жороо болгоно
    Төмрийг давтан давтсаар зэвсэг болгоно
    Хүүхдийг сурган сургасаар хүн болгоно

    Эгэл жирийн хүн эд малыг сайнд бодох
    Эрхэм дээд номчин өглөг буяныг сайнд бодох
    Эгнэгт загатнах хамуутан маажиж өгсөн хүнийг сайнд бодох

    Эрдэм муутын бодлого богино
    Эмээл муутын ганзага богино
    Энэрэл муутын нас богино.

  • T. Odgal 2014-03-16 13:03

    Ертөнцийн гурван хялбар бас хатуу бна уу




Krilleer On/Off (Ctrl+Alt)   Хөрвүүл   Тохиргоо   © 2008 Adiya Bold